در باب حكم اعدام
عباس عبدی
نقل از روزنامه اعتماد ملي
سهشنبه هفته گذشته مصادف با روز جهاني مبارزه با حكم اعدام بود، مجازاتي كه اكثر كشورهاي جهان آن را از قوانين خود حذف كردهاند، يا عملاً آن را اجرا نميكنند و در اين ميان در برخي كشورها چون ايران، عربستان، چين و آمريكا تعداد اعدامها بسيار زياد است، بهويژه در ايران در سال گذشته اين تعداد به طرز چشمگيري بيشتر هم شده و موجب مشكلي بينالمللي براي ايران شده است. از اينرو پرداختن به اين مسأله ضرورت دارد، هم از حيث منافع و مضار اجراي آن در داخل و هم از حيث آثار و عوارض سوئي كه در خارج براي كشور ايجاد ميكند.
پيش از ورود به بحث متذكر ميشوم كه مخالفت مطلق با حكم اعدام در ايران نهتنها كمكي به حل اين مشكل نميكند، بلكه به نحوي قضيه را سياسي ميكند و اجازه نميدهد ابعاد مسأله چنانكه شايسته است باز شود. اينكه در غرب به هر دليلي وجود چنين حكمي را نميپسندند، لزوما دليل بر غلط بودن و نفي آن نيست، اگرچه مهمترين كشور غربي يعني ايالات متحده هم هنوز آن را نپذيرفته است، البته اين ارزشها در خوشبينانهترين حالت، محصول شرايط خاص اجتماعي آنهاست و قبل از رسيدن به اين شرايط، در آن كشورها هم مجرمين را اعدام ميكردند و حتي دستگاههاي مشهور اعدام مثل گيوتين هم از اختراعات آنان است.
گروه فرهنگي،سعيد کمالي دهقان؛ «دوريس لسينگ» نويسنده 88 ساله انگليسي متولد کرمانشاه ايران جايزه نوبل ادبيات سال 2007 را از آن خود کرد. آکادمي نوبل اين خبر را پنجشنبه 19 مهرماه ساعت دو و نيم عصر به وقت تهران در حالي اعلام کرد که خانم «لسينگ» به همراه پسرش بيرون از خانه بود و تنها دو ساعت بعد آن را از زبان خبرنگاراني شنيد که در حوالي منزلش در شهر لندن ازدحام کرده بودند. خبر اهداي نوبل ادبيات به «دوريس لسينگ» بار ديگر منتقدان بسياري را در سراسر جهان شگفت زده کرد چرا که بر اساس گمانه زني هاي اغلب آنها «فيليپ راث» امريکايي و «هاروکي موراکامي» ژاپني شانس بيشتري براي دريافت اين جايزه داشتند. «ليزا تامسون» دوست صميمي و مديربرنامه «لسينگ» در آژانس ادبي «جاناتان کلوز» نيم ساعت پس از اعلام خبر به روزنامه «اعتماد» گفت؛ «بله، خبر را شنيده ام اما هنوز موفق نشده ام با دوريس تماس بگيرم چرا که هر چه تلفن مي کنم در منزل نيست و انگار براي خريد بيرون رفته است.» «دوريس لسينگ» که نامش بيش از چهل سال در ليست نهايي نوبل ادبيات قرار داشت، مسن ترين و يازدهمين نويسنده يي است که اين جايزه يک و نيم ميليون دلاري را از آن خود خواهد کرد. رئيس سوئدي آکادمي نوبل هنگام اعلام اين خبر «لسينگ» را «رزم آور عرصه زنان، کسي که با موشکافي، عطش و نيروي بصيرت تمدن تکه تکه شده را به مداقه گذاشته» توصيف کرد. «لسينگ» اين جايزه را براي سال ها تلاش در راستاي ادبيات زنان و مبارزه براي حقوق آنها نصيب خود خواهد کرد. با اين همه، وي ساعتي پس از آگاهي يافتن از اين خبر به راديو بي بي سي گفت؛ «اين چيزها را درباره من گفتند؟ آه خداي من، انگار امروز مرا بيشتر از ديروز دوست مي دارند.» وي در ادامه به بي بي سي گفت؛ «نمي توانند نوبل را به کسي بدهند که مرده باشد، فکر مي کنم به همين خاطر است که فکر کرده اند بهتر است تا شرم را کم نکرده ام، آن را به من بدهند.» «ليزا تامسون» پس از صحبت کردن با «دوريس لسينگ» به «اعتماد» گفت؛ «دوريس از اينکه در ايران به دنيا آمده سرافراز است.» وي در ادامه از قول نويسنده کتاب «دفترچه طلايي» گفت؛«جايزه نوبل معتبر ترين و مسحورکننده ترين جايزه است و بي شک مسرورم.» در همين راستا اغلب روزنامه هاي جهان به خصوص روزنامه هاي انگليسي، روز جمعه خبر اهداي نوبل ادبيات به «دوريس لسينگ» را به صفحه اول خود بردند. «لسينگ» به «گاردين» گفت؛ «از يک طرف، آکادمي نوبل در سال هاي هفتاد از من خوش اش نمي آمد، مي گفتند که خوش شان نمي آيد اما انگار نظرشان عوض شده. جمع هاي اين شکلي اين طوري اند ديگر. من هم انتظارش را نداشتم که آن را ببرم. تقريباً چهل سال است که در ليست نهايي نوبل بودم. خيلي خوب است که يازدهمين زني هستم که اين جايزه را مي برد اما واقعاً متاسفم که اولين، چهارمين يا پنجمين آنها «ويرجينيا وولف» نبوده است.» لسينگ 22 اکتبر سال 1919 در کرمانشاه ايران به دنيا آمد و شش سال بعد به همراه خانواده اش به زيمبابوه مهاجرت کرد و چند سال بعد ساکن انگلستان شد. مدرسه را نيمه رها و از آن به بعد خودآموزي کرد. اولين رمان اش را در سي سالگي به نام «چمن آواز مي خواند» در لندن منتشر کرد و پس از آن بيش از پنجاه کتاب نوشت که «دفترچه طلايي» که يکي از کلاسيک هاي مکتب فمينيسم به حساب مي آيد، مهم ترين آنهاست. با احتساب نوبل ادبيات «دوريس لسينگ» تمامي جوايزي را که در اروپا اهدا مي شود از آن خود کرده است.
علي شروقي؛ نويسندگاني هستند که اهميت شان نه فقط در خود آثاري که پديد آورده اند که در تحول بنياديني است که اين آثار در ادبيات يک ملت به وجود آورده است. بدون شک محمد اوزن - نويسنده کرد- يکي از اين نويسندگان بود. او نويسنده يي بود که در دوران ممنوعيت زبان کردي در ترکيه تمام آثار خود را به اين زبان که زبان مادري اش بود نوشت. با فرهنگ و زبان حاکم درافتاد و به همين دليل در زندان آنکارا حبس کشيد و از سال 1977 تا سال 2005 به صورت يک تبعيدي و پناهنده سياسي در سوئد زندگي کرد و اين برايش فرصتي بود تا با دريافت کمک مالي از دولت سوئد به تحقيقات خود در زمينه فولکلور، زبانشناسي و تلاش براي کشف ظرفيت هاي پنهان در داستانسرايي سنتي کردي و احياي آنها در ادبيات مدرن ادامه دهد. براي رسيدن به اين هدف تا مقر رهبر کردهاي عراق رفت و پاي نقل هاي آنهايي نشست که داستان ها و اشعار فولکلوريک کردي را سينه به سينه حفظ کرده بودند. محمد اوزن را بحق بايد پدر ادبيات مدرن کردي ناميد. او متولد سال 1953 در ترکيه بود و حدود هفت رمان به زبان کردي نوشت که يکي از مشهورترين آنها «در سايه آخرين عشق» بود. رمان هاي او به زبان هاي اروپايي هم ترجمه شده و جوايز معتبري را از آن اين نويسنده کرده است. 
بستری در بیمارستان
گروه ترجمه؛ سه هفته پس از انتقال وي به بيمارستان با دستان و بدن پانسمان شده روي تختش دراز کشيده بود. صورت سوخته اش با روغن هاي مخصوصي پوشيده شده بود و جز چشمانش چيز ديگري را نمي شد در صورتش تشخيص داد. او به سقف خيره شده و غرق تفکر در مورد زندگي اش بود. او که حاضر نبود نامش را به خبرنگاران بگويد، گفت؛ «نمي دانم چه آينده يي در انتظارم است. آينده تنها آن چيزي است که خدا برايم رقم زده است و من مجبور به پذيرش آنم.»
علی قادرمرزی کارشناس روانشناسی بالینی متولد1354